STRONA GLOWNA

Saint Germain des Pres


POCZĄTKI: CHILDEBERT I GERMAN
CZASY KAROLINGÓW
KOŚCIÓŁ ŚREDNIOWIECZNY
       WIEŻE
       NAWA
       CHÓR, OBEJŚCIE I KAPLICE PROMIENISTE
OD RENESANSU DO REWOLUCJI
       JAN KAZIMIERZ, OPAT
       CENTRUM KULTURALNO-RELIGIJNE
WIELKA REWOLUCJA

po kliknięciu większość zdjęć powiększa się

POCZĄTKI: CHILDEBERT I GERMAN

W przewodnikach figuruje jako najstarszy kościół paryski. Genezy jego powtania dopatruje się w 542 roku. Wtedy to Childebert, syn Chlodwiga, król tej części panstwa Franków, w której znajdował się Paryż, podczas wojny prowadzonej wspólnie z bratem Chlotarem, przeciw szwagrowi Amalarykowi, królowi Wizygotów, obległ Saragosse.
Jej obroncy, pozbawieni innej nadziei, upatrywali ratunku w pomocy św. Wicentego, diakona Saragossy, który zginął meczensko w 304 r. w Walencji. Jego tunike obnosili w procesjach dookoła miasta. Childebert zaproponował mieszkancom swe odejście jeśli porzuca arianizm i oddadza relikwie. Heretykami pozostałi, ale relikwie powedrowały do Paryża. Procz tego zdobył w trakcie wyprawy złoty krzyż, wysadzany kamieniami szłachetnymi (gemmes), według legendy nalezacy kiedyś do Salomona. Według legendy, nie wiem czy tej samej, ów krzyż miał zawierac fragment prawdziwego krzyża. Po powrocie król Paryża zdecydował o zbudowaniu bazyliki przeznaczonej na złożenie relikwi.Miało to być również miejsce pochówku jego rodziny. Świetnie to oddaje sposób patrzenia średnowiecznych, którzy liczyli, że wstawiennictwo lezacego obok świętego spowoduje, że Bóg czy św. Piotr przez palce spojrzy na wystepki. A Childebert aniołkiem nie był. Duby pisze, że w średniowieczu sąd Ostateczny wyobrazano sobie jak ziemski trubunał lenny (str. 60). Thietmar, bp niemiecki zmarly w 1018 opisuje sen w swej kronice jakiegos biskupa, który zwyzywany przez Piotra, uratował się własnie dzieki wsparciu znajomych.
Pierwsze opactwo zbudowane w szostym wieku powstało na planie krzyża, być może owego salomonowego. Na koncu każdego ramienia krzyża znajdował się ołtarz. Glówny, we wschodnim ramieniu poświecony był sw Krzyżowi i św. Wincentemu, północny świetym meczennikom o imionach "Ferréol i Ferrutien", południowy św. Julianowi de Briarde, zachodni świetym meczennikom Gerwazemu, Protazemu, Grzegorzowi i "Celse".Według "Zywota Droctovée" autorstwa Gislemara (XIw.) opactwo miało bogate mozaiki podłogowe, złocony sufit, a także pozlocany dach z brązu. Temu zawdzieczało otrzymaną później nazwe Sain-Germain-le-Doré (Zlocone). Zostało wyświecone przez biskupa Germana 23 grudnia 557 lub 558 r. Niektórzy twierdza, że Childebert zwlekał aż do ostatniej chwili z ufondowaniem opactwa, opierając się na tym, że dokumet Childeberta, w którym nadaje opactwu domene królewska Issy- ogromne terytorium miedzy mostami Petit i de Sevres na prawym brzegu obejmujace obecny VI i VII arrodissement, ma date 6 XII 558, dzień śmierci króla.
Jednak ponieważ nie zachował się orginał dokumentu, ale tylko pochodzacy z IX w. odpis, mądrzejsi historycy uważaja, że data została błędnie wpisana na kopii. Ci glupsi twierdza, że dopiero na łożu śmierci, Childebert powierzył ufundowanie klasztoru biskupowi Germanowi (Germain). Ur. ok 496 w Autun German, zanim został w 555 biskupem Paryża kierował znajdujacym się blisko Autun klasztorem św. Symphoriena (młodego żołnierza rzymskiego ścietego w Autun w 179r). I własnie bazylikanom z Autun powierzył powstający klasztor. Jego pierwszymi opatami zostali mnisi stamtad, przyszły sw., Droctovée, a następnie Scubilion. Z bazyliki merowińskiej zachował się do dzis tylko kapitel marmurowy z liściami akantu i motywem de vanerie (koszykarstwa), odkryty w 1794 pod posadzka (pavege), zachowany w Luwrze, kilka fragmentów eksponowanych w Muzeum Carnavalet i i małe kolumny w marmurze, które znajdujace się w triforium. Childebert został pochowany, koło drugiej kolumny kościoła, a obok niego wielu Merowingów, wśród nich jego żona Ultrogothe, córki Crodesinde i Croberge. Kościół jest wymieniany jako glówna nekropolia Merowingów, aż do czasów Dagoberta (zm. 638). Jednak wielu Merowingów spoczęłow zbudowanym przez Chlotara opactwie Saint Medard w Saint-Waast pod Soissons. Kolejna nekropolia tej dynastii to Saint-Geneviéve w Paryżu, gdzie został pochowany Chlodwig.   już po śmierci króla German dobudował na południe (na prawo od wejścia oratorium pod wezwaniem św. Symphoriena, (na planie oznaczone dziesiatka) następnie na lewo od wejścia oratorium św. Piotra. Kiedy zmarl 28 maja 576 w wieku 80 lat, zgodnie że swa wola został pochowany w oratorium św. Symphoriena, obok rodziców. W wyniku prowadzonych od 1958 roku prac uprządkowano to miejsce odslaniając fragmenty szostowiecznego muru i XII w. malowidla. Biskup już za zycia cieszył się ogromnym autorytetem. Jako biskup nie zaniechał surowego zycia ani ubioru. Zadziwiał współczesnych miłosierdziem względem ubogich. Potrafił temperowac wybryki władców. I tak dalej, jako to w zywotach świetych. Po śmierci jego sława się potegowała, co zaowocowało kanonizacja i coraz większa czcia.

CZASY KAROLINGÓW

25 lipca 754 r. 12-letni, przyszły Karol Wielki, wraz w ojcem Pépinem le Bref (Krótkim) brał udział w uroczystym przeniesieniu szczątków św. Germaina z kaplicy św. Symphoriena do centrum kościoła klasztornego. Przy okazji Pepin nadał opactwu królewska domene Palaiseau. Jako władca, Karol, popierał działalność mnichów, szczegolnymi względami otaczał Sain-Germain-des-Pres. Posiadające dzieki setce mnichów (wg innych książęk 120 lub 200) i dobremu "scriptorium" bogatą biblitekę z manuskryptami liturgicznymi, tekstami starozytnymi greckimi i rzymskimi, a także roczniki, owczesne opactwo uchodzi w oczach autora informacji w kościele za kolebka karolińskiego odrodzenia intelektualnego. Przy poparciu cesarza opat Robert założył szkole, której uczniowie wyróżniali się spośród współczesnych. Erminon (lub Irminion), nastepca Roberta był sekretarzem Karola Wielkiego, zredagował Polyptyque , wciąż zachowana w BN. Obliczył stan dochodów Sain-Germain aż do jajka i kurczaka i spisał posiad?ości ziemskie opactwa, porozrzucane od Bretanii do Możeli. Inni to Armoin, kronikarz IX w.; Usuard, który korzystając z zrodel klasztornych sporządził "Martyloge", liste chrześciańskich świetych i meczennikow; Abbo, który w swym dziele "De bellis Parisiacae urbis" O wojnach miasta Paryża" szczegolowe przedstawił dzieje walk przeciw Normanom w latach 885-886, ukazując przy tym wygląd Paryża w IX w. Normanowie już w latach 845 i 855-56 przekraczali Sekwane. Przed zaatakowniem silnie bronionego Cité łupili i palili opactwo. Mnisi uciekając ratowali w pierwszej kolejności relikwie św. Germana. W 886 złozyli je w kościele św. Jana Chrzciciela. Odbierając w 890, zostawili w nim ramie świętego i tak wyposazony kościół przyjął nazwe Sain-Germain-leVieux (Stary). Własnie podczas tego trzeciego najazdu odznaczył się w obronie Cite i tam umarł Gozlin, biskup Paryża, były opat Sain-Germain-des-Pres, zięć cesarza Karola le Cheuve (Łysego). Na przestrzeni VII i VIII w. mnisi Sain-Germain-des-Pres przyjęli regule benedyktynska (jej elementy: chóralne modlitwy liturgiczne w dzień i w nocy, lektura i rozważania nad Biblia, praca fiżyczna i umysłowa, gościnność i pomoc ubogim). Prawdopodobnie nieco później opactwo przybrało nazwe Saint-Germain-des-Pres. Tłumacza to najcześciej jako Sain-Germain na Lakach, i traktuja jako dowód tego, że opactwo stało w szczerym polu.

KOŚCIÓŁ ŚREDNIOWIECZNY

.

WIEŻE

W latach 990- 1014 kierował opactwem Morard. Wykorzystujac spokojniejsze czasy, rozpoczał on budowe zachodniej dzwonnicy-przedsionka, która poza najwyższa częścia została ukończona przed jego śmiercia. (Widoczna na pierwszym zdjęciu na stronie.) Być może to było zwiazane z przemianami w zyciu religijnym. Jak pisze Duby, w tym okresie, nastepuje rozwoj ceremonii pogrzebowych. Wprowadzono okadzanie, formuly absolucji, w których kaplan swoja moc odpuszczania grzechów.... Zwloki grzesznika oddawano niegdyś na miłosierdzie Boze. Teraz rycerstwo domaga się od swych ksiezy sakralizacji trupa. (str.75) I w zwiazku z tym zaczeto budowac pietrowe przedsionki dzwonnice. Nie jestem pewien, nie moge znalezc odpowiedniego cytatu, ale piętro miało służyc jako miejsce przechowywania zmarlego przed pochówkiem. Szczyt wieży pochodzi prawdopodobnie z początku XII w.
Być może z czasów Morarda wywodza się dwie wieże chóru (prezbiterium).W XII w została przerobiona prawa wieża, lewa pozostała bez zmian.

Być może z czasów Morarda wywodza się dwie wieże chóru (prezbiterium).W XII w została przerobiona prawa wieża, lewa pozostała bez zmian. Wskutek pomyślowości wielkich rewolucjonistów francuskich znalazly się w takim stanie, że w 1821 musiano je rozebrać, ze względów bezpieczenstwa i nie robia teraz imponujacego wrazenia Lecz stare ryciny ukazują klasztor w pelni chwały, nie tylko, że wszystkimi wieżami, ale wraz z kompleksem zabudowan klasztornych, tworzacy samodzielne miasteczko albo fortece.

NAWA

Jednak budowe kościoła o trzech nawach i pieciu przęsłach, szerokiego transeptu i pierwszego przęsła chóru zamkniętego dwoma wysokimi wieżami częściej przypisuje się czasom po śmierci Morrarda (być może okres zarządzania klasztorem przez jego nastepce, Ingnona (ok 1025) albo, przez Guilliama da Volpino, wezwanego przez Roberta Poboznego w celu odnowienia zycia klasztornego w ramach ruchu kluniackiego). Dzis trudno tu znalezc słady œredniowiecza, chyba, że z pomoca mapki.
Kościół współczesne ma długoœć zewnątrz 101, 5 m, wewnątrz 90,50 m, szerokość 21,3, wysokoœć pod przęsłami nawy głównej 19,8, chóru 22 m
Nawa centralna została w XI w. przykryta przez "une charpente" (zrąb, kościec, szkielet, plan, układ, przym. ciosany). Domyślam się, że chodzi tu o zwykły dach, (gdzie dręwniany szkielet zostaje czymś przykryty) podobny do znajdującego się w neoromańskim kościele koło metra Alesia. Zapomniałem wezwania, chyba św. Piotra na Montparnasię.
Nawy boczne posiadały sklepienia żebrowe (d'aretes). Zresztą to nieważne, bo w latach 1644-46 a pod kierównictwem architekta Christophe Gamare zmieniono sklepienia zarówno centralnej jak i bocznych, wzorując się na chórze.
W Cluny znajduje się 12 wymienionych wówczas kapiteli, datowanych na 1030-1040. Wg tabliczki w muzeum przedstawiają Chrystusa miedzy aniołami i Jakimiś Osobami, Aniołów i Jakieś Osoby, Daniela z lwami, Walkę człowieka i lwa, Motywy roślinne.
Obecny wystroj kosciola jest raczej przykładem sztuki sakralnej okresu monarchii Napoleona III niz sredniowiecznej. już w latach 1821-23, pod kierownictwem architekta Goddle, probowano ratowac podupadly kosciol. Ale wiekszosc prac wykonano później. W połowie XIX w. malarz Alexandrę Denuelle zabezpieczyl polichromie ocian, kolumn i kapiteli koocioła. Te kapitele, przypominaja te z Cluny, więc chyba jak je w latach czterdziestych XVII w. wymieniano, starano sie skopiowac te jedenastowieczne.
Miedzy rokiem 1843 i 1861, Hippolyte Flandrin, uczen Ingresa, ozdobił kościół według porządku w którym sceny z Nowego Testamentu przeplatały się że scenami że Starego: Mojzesz przed krzewem górejacym, Zwiastowanie, Adam i Ewa po grzechu, Bożenarodzenie itd. Nad nimi postacie biblijne

CHÓR, OBEJŚCIE I KAPLICE PROMIENISTE

Ok 1140 r. rozwój ceremonii liturgicznych pobudził opata Huguesa do przyjęcia tej samej polityki co jego kolega szkolny Suger w Saint-Denis. Po wzmocnieniu finansów opactwa wzsiął się za budowanie chóru; gotyckiego, zachowanego do dzis. Inspirowany przez chóry w Sens i Noyon, ukonczone w 1157, zawiera najnowsze wymyśly architektów Ile de France, charakterystyczne dla sztuki gotyckiej:
- sklepienia ostrołukowe (voutes d'ogives) wewnątrz, podtrzymywane przez
- łuki przyporowe (arcs-boulants) zewnętrzne; swoja droga nie wiem jak z tymi łukami. Do tej pory wszedzie czytałem, że wymyślono je przy Notre-Dame w Paryżu i pierwszy raz zastosowano ok 1185; teraz znalazłem, że w 1125 r w romańskiej bazylice Cluny. Gdzie indziej w Lessay w Normandii lub w Durham w Anglii pod koniec XI w. siècleFrancuzi...
- fausses "tribunes", triforium; przekształcone z modnych w stylu romańskim tribunnes, stały się ni to galeria, ni to oknem; W tym triforium kolumienki z zielonego marmuru pochodza z szostowiecznej bazyliki merowińskiej. Pod triforium w koncowej części chóru, namalowane przez Flandrina emblematy Ewangelistow: orzeł, anioł, lew i byk (widoczne na zdjęciu 8) otaczaja Jezusa- baranka Paschalnego. Sorry, byk się nie zmieścił w kadrze. Wcześniej podobizny 12 Apostolow
- szerokie obejście jest także sklepione przez skrzyżowane ostrełuki; w odróżnieniu od katedry i wiekoscości gotyskich kosciołów jest pojedyńcze.
- kaplice "rayonnantes" (promieniujace)

Obejście otwiera się na 9 kaplic, z których pierwsze dwie (z każdej strony) są na na planie kwadratu, pozostałe na planie koła sklepione 5 rozchodzacymi się łukami